Customs Glossary
A
A.TR Dolaşım Belgesi
Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamında eşyanın serbest dolaşım statüsünü belgeleyen dolaşım belgesi.
Ad Valorem Vergi
Eşyanın değerinin belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplanan gümrük vergisi.
Aktarma
Eşyanın bir taşıma aracından başka bir taşıma aracına aktarılması.
Aktarma Beyanı
Aktarma işlemine konu eşya hakkında gümrük idaresine sunulan beyan.
Alıcı (Consignee)
Taşıma belgesinde eşyanın teslim edileceği kişi veya kuruluş.
Antrepo
Gümrük gözetimi altında eşyanın belirli koşullarda depolandığı yer.
Antrepo Beyannamesi
Eşyanın gümrük antrepo rejimine tabi tutulması amacıyla verilen beyan.
Antrepo Rejimi
İthalat vergileri ve ticaret politikası önlemleri uygulanmadan eşyanın gümrük gözetimi altında depolanmasını sağlayan rejim.
Avarya
Deniz taşımacılığında gemi, yük veya diğer menfaatleri korumak amacıyla yapılan olağanüstü fedakârlık veya masraflar.
B
Bağlayıcı Menşe Bilgisi (BOI)
Bir eşyanın menşeinin belirlenmesine ilişkin gümrük idaresi tarafından verilen bağlayıcı karar.
Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTI)
Bir eşyanın hangi tarife pozisyonunda sınıflandırılacağına ilişkin gümrük idaresince verilen bağlayıcı karar.
Basitleştirilmiş Usul / Basitleştirilmiş Prosedür
Belirli koşulları sağlayan yükümlülülere gümrük işlemlerini daha kolay ve hızlı gerçekleştirme imkânı sağlayan usul.
Beyanname
Eşyanın tabi tutulacağı gümrük rejimini belirten ve gümrük idaresine sunulan resmi beyan.
Beyan Sahibi (Declarant)
Gümrük beyannamesini kendi adına veren veya adına beyan verilen kişi.
Beyan Edilen Değer
Gümrük işlemlerinde eşya için beyan edilen değer.
Bilgisayarlı Gümrük Sistemi
Gümrük işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan sistemler bütünü.
BİLGE Sistemi
Türkiye'de gümrük işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri Sistemi.
Ç
Çeki Listesi (Packing List)
Gönderinin koli, paket, ağırlık, hacim ve içerik bilgilerini gösteren ticari belge.
Çıkış Gümrük İdaresi
İhracat veya transit işlemlerinde eşyanın gümrük bölgesinden çıkışının gerçekleştirildiği gümrük idaresi.
Çıkış Özeti Beyanı (Exit Summary Declaration)
Belirli durumlarda eşyanın gümrük bölgesinden çıkışından önce sunulan güvenlik amaçlı beyan.
D
Dahilde İşleme Rejimi (DİR)
İhracat amacıyla kullanılacak eşyanın belirli şartlarla ithalat vergilerinden muaf veya ertelenmiş olarak ithal edilmesine imkân sağlayan rejim.
Değişmemiş Eşya
Herhangi bir işleme veya değişikliğe tabi tutulmadan yeniden ihraç edilen veya geri gönderilen eşya.
Dolaylı Temsil
Temsilcinin başkası adına ancak kendi adına hareket ettiği gümrük temsil şekli.
Doğrudan Temsil
Temsilcinin başka bir kişi adına ve onun hesabına hareket ettiği gümrük temsil şekli.
Dış Ticaret Politikası Önlemleri
İthalat veya ihracatı düzenlemek amacıyla uygulanan tarife, kota, gözetim, korunma önlemleri ve benzeri tedbirler.
Döviz Kuru
Gümrük kıymetinin hesaplanmasında ilgili mevzuata göre kullanılan yabancı para kuru.
Dünya Gümrük Örgütü (WCO)
Gümrük mevzuatı ve uygulamalarının uluslararası düzeyde uyumlaştırılmasını destekleyen uluslararası kuruluş.
Dünya Ticaret Örgütü (WTO)
Uluslararası ticaret kurallarını düzenleyen ve ticaretin serbestleştirilmesini destekleyen uluslararası kuruluş.
E
Elektronik Veri Değişimi (EDI)
Ticari ve gümrük bilgilerinin standart elektronik formatlarda sistemler arasında aktarılması.
Emre Yazılı Konşimento (Negotiable Bill of Lading)
Eşyanın teslim hakkını temsil eden ve belirli koşullarda devredilebilen taşıma belgesi.
Eşdeğer Eşya
Özellikleri ve teknik nitelikleri bakımından yerine kullanılabildiği eşya ile aynı özelliklere sahip eşya.
Eşyanın Gümrüğe Sunulması
Eşyanın gümrük idaresinin kontrolüne hazır olduğunun bildirilmesi.
Eşyanın Gümrükçe Onaylanmış Bir İşlem veya Kullanıma Tabi Tutulması
Eşyanın serbest dolaşıma giriş, transit, antrepo, dahilde işleme, geçici ithalat, hariçte işleme veya diğer ilgili gümrük işlemine tabi tutulması.
Eşyanın Gümrüğe Terk Edilmesi
Eşyanın gümrük idaresine bırakılması yoluyla gümrük yükümlülüğünün sona erdirilmesine yönelik işlem.
EORI Numarası
AB gümrük işlemlerinde ekonomik operatörlerin tanımlanması için kullanılan Economic Operators Registration and Identification numarası.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası
Tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak için kullanılan dolaşım belgesi.
F
Fatura (Commercial Invoice)
Satıcı tarafından düzenlenen ve eşyanın ticari değerini, taraflarını ve satış koşullarını gösteren belge.
Fatura Bedeli
Faturada belirtilen mal veya hizmet bedeli.
Fatura Düzenlemek
Satış işlemine ilişkin ticari faturanın hazırlanması.
Fiziki Muayene
Gümrük idaresince eşyanın fiziki olarak kontrol edilmesi.
Force Majeure / Mücbir Sebep
Tarafların kontrolü dışında meydana gelen ve yükümlülüklerin yerine getirilmesini etkileyen olağanüstü durum.
G
Geri Gelen Eşya
İhraç edildikten sonra belirli şartlarla yeniden ithal edilen eşya.
Geri Ödeme / İade
Daha önce ödenmiş gümrük vergileri veya diğer tutarların mevzuatta belirtilen şartlarla geri verilmesi.
Geçici Depolama
Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar gümrük gözetimi altında tutulması.
Geçici İthalat / Geçici Kabul Rejimi
Eşyanın belirli bir süre için ithalat vergilerinden tamamen veya kısmen muaf olarak gümrük bölgesine getirilmesi.
Geçici İhracat
Eşyanın belirli bir amaç ve süreyle gümrük bölgesi dışına çıkarılması.
Gümrük Antreposu
Eşyanın gümrük vergileri ödenmeden ve gümrük gözetimi altında depolandığı yer.
Gümrük Beyannamesi
Eşyanın tabi tutulacağı gümrük rejimini belirten resmi beyan.
Gümrük Borcu
Gümrük mevzuatı kapsamında ödenmesi gereken ithalat veya ihracat vergileri ile diğer ilgili yükümlülükler.
Gümrük Bölgesi
Gümrük mevzuatının uygulandığı coğrafi alan.
Gümrük Değeri / Gümrük Kıymeti
İthal eşyasının gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan değer.
Gümrük İdaresi
Gümrük mevzuatının uygulanmasından sorumlu yetkili kamu kurumu.
Gümrük Kontrolü
Gümrük mevzuatına uyumun doğrulanması amacıyla gerçekleştirilen kontrol ve denetimler.
Gümrük Mührü
Eşyanın veya taşıma aracının gümrük gözetimi altında olduğunu ve izinsiz açılmadığını göstermeye yarayan mühür.
Gümrük Müşaviri
Gümrük işlemlerinde gerçek veya tüzel kişileri temsil eden, mevzuatta öngörülen şartları taşıyan yetkili kişi.
Gümrük Rejimi
Eşyanın gümrük statüsünü ve gümrük işlemlerini belirleyen uygulama.
Gümrük Statüsü
Eşyanın gümrük mevzuatı bakımından yerli veya yabancı eşya niteliğini ifade eden durum.
Gümrük Tarife Cetveli
Eşyaların tarife pozisyonlarını ve uygulanacak gümrük vergilerini belirleyen sınıflandırma sistemi.
Gümrük Teminatı
Gümrük yükümlülüklerinin yerine getirilmesini güvence altına almak amacıyla verilen teminat.
Gümrük Vergileri
Eşyanın ithalat veya ihracatında mevzuat uyarınca alınan vergiler.
Gümrük Vergilerinin Askıya Alınması
Belirli eşya için belirli şartlarda gümrük vergisinin geçici olarak uygulanmaması.
H
Hariçte İşleme Rejimi
Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan eşyanın işlenmek veya onarılmak üzere geçici olarak gümrük bölgesi dışına çıkarılması ve elde edilen işlem görmüş ürünlerin belirli şartlarla yeniden ithal edilmesi.
Harmonize Sistem (HS)
Dünya Gümrük Örgütü tarafından geliştirilen ve malların uluslararası düzeyde sınıflandırılmasını sağlayan sistem.
I / İ
İç Su Yolu Taşımacılığı
Nehir, kanal ve göller gibi iç su yolları üzerinden gerçekleştirilen taşıma.
İhracat Beyannamesi
İhraç edilecek eşya için gümrük idaresine verilen beyan.
İhracat Geri Ödemesi
Mevzuatta öngörülen şartlarla ihracat işlemlerine ilişkin belirli vergilerin geri ödenmesi.
İhracat Rejimi
Serbest dolaşımda bulunan eşyanın gümrük bölgesi dışına çıkarılmasına ilişkin rejim.
İhracat Vergileri
Eşyanın ihracatı sırasında mevzuat kapsamında alınan vergiler.
İhracatçı (Exporter)
Eşyayı gümrük bölgesi dışına çıkaran veya çıkarılmasını sağlayan kişi.
İkili Anlaşma
İki ülke arasında ticaret, gümrük veya ekonomik konularda yapılan anlaşma.
İthalat Beyannamesi
İthal edilen eşyanın gümrük rejimine tabi tutulması amacıyla verilen beyan.
İthalat Vergileri
Eşyanın ithalatı sırasında alınan gümrük vergileri ve mevzuatta öngörülen diğer ithalat vergileri.
İthalatçı (Importer)
Eşyayı gümrük bölgesine getiren veya ithalat işlemini gerçekleştiren kişi.
İzinli Alıcı
Transit rejimi kapsamında eşyanın varış gümrük idaresine sunulmaksızın yetkilendirilmiş tesislerde teslim alınmasına izin verilen kişi veya kuruluş.
İzinli Gönderici
Transit rejimi kapsamında eşyanın gümrük idaresine sunulmaksızın belirlenen şartlarla transit işlemine başlanmasına izin verilen yetkili kişi veya kuruluş.
İşleme Faaliyetleri
Eşyanın üretim, montaj, işleme, onarım veya benzeri faaliyetlere tabi tutulması.
İşlenmiş Ürün
Bir işleme faaliyeti sonucunda elde edilen ürün.
K
Kaçakçılık
Gümrük ve dış ticaret mevzuatına aykırı şekilde eşyanın ülkeye sokulması, ülkeden çıkarılması veya ticaretinin yapılması.
Kabili Devir Akreditif
Lehdar tarafından belirli şartlarla başka bir lehdara devredilebilen akreditif.
Kanuni İkametgâh
Kişinin veya tüzel kişinin mevzuat bakımından yasal olarak yerleşik kabul edildiği adres.
Kıymet Beyanı
Gümrük kıymetinin belirlenmesi için gerekli bilgileri içeren beyan.
Konşimento (Bill of Lading)
Taşıyıcı tarafından düzenlenen; eşyanın teslim alındığını, taşıma sözleşmesini ve deniz taşımacılığında belirli durumlarda eşya üzerindeki hakları gösteren taşıma belgesi.
Konsinye Satış
Malların bedelinin satış gerçekleştiğinde veya belirli şartların oluşmasıyla tahsil edildiği satış şekli.
Korunma Önlemleri (Safeguard Measures)
Yerli üreticilerin ciddi zarar veya zarar tehdidine karşı korunması amacıyla uygulanan ticaret politikası önlemleri.
M
Mal Mukabili Ödeme
Malın veya belgelerin tesliminden sonra ödemenin gerçekleştirildiği ödeme şekli.
Menşe Kuralları
Eşyanın hangi ülke menşeli olduğunun belirlenmesinde kullanılan kurallar.
Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin)
Eşyanın menşe ülkesini gösteren belge.
Menşe Ülkesi
Eşyanın üretildiği veya menşe kurallarına göre menşe kazandığı ülke.
MRN (Movement Reference Number)
Gümrük ve transit işlemlerinde kullanılan benzersiz hareket referans numarası.
N
NCTS (New Computerised Transit System)
Transit işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan bilgisayarlı transit sistemi.
Nakil Aracı / Taşıma Aracı
Eşyanın taşınmasında kullanılan araç.
Normal Usul / Normal Prosedür
Basitleştirilmiş usullerden farklı olarak standart gümrük prosedürünün uygulanması.
Ö
Özet Beyan
Eşyanın gümrük bölgesine girişinden veya çıkışından önce güvenlik ve risk analizi amacıyla sunulan beyan.
Ön İzin / İzin Belgesi
Belirli malların ithalatı veya ihracatı için işlem öncesinde alınması gereken resmi izin.
P
Packing List / Çeki Listesi
Gönderinin koli, paket, miktar, ağırlık ve hacim bilgilerini gösteren belge.
Posta İşlemleri
Posta yoluyla gönderilen eşyanın gümrük işlemleri.
Proforma Fatura
Ticari satış gerçekleşmeden önce teklif veya ön bilgilendirme amacıyla düzenlenen fatura niteliğindeki belge.
R
Re-Export / Yeniden İhracat
Daha önce ithal edilmiş yabancı eşyanın gümrük bölgesi dışına çıkarılması.
Rejim Hak Sahibi
Bir gümrük rejiminden yararlanma hakkına sahip kişi.
Risk Analizi
Gümrük işlemlerinde riskli işlem, kişi veya eşyanın belirlenmesi amacıyla yapılan değerlendirme.
S
Serbest Bölge
Gümrük bölgesinin belirli kurallara tabi özel statülü alanı.
Serbest Dolaşıma Giriş
Yabancı eşyanın ithalat işlemlerinin tamamlanarak gümrük statüsünün serbest dolaşımda bulunan eşya haline gelmesi.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi
İthal eşyanın gümrük vergileri ve gerekli diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesiyle serbest dolaşıma girmesini sağlayan rejim.
Sonradan Kontrol
Gümrük işlemi tamamlandıktan sonra belge, kayıt ve ticari verilerin denetlenmesi.
Spesifik Vergi
Eşyanın miktarı, ağırlığı, hacmi veya başka bir ölçü birimi üzerinden alınan vergi.
Sınır Gümrük İdaresi
Gümrük bölgesinin giriş veya çıkış noktalarında faaliyet gösteren gümrük idaresi.
T
Taahhütname
Bir yükümlülüğün yerine getirileceğine ilişkin verilen yazılı taahhüt.
Tarife Dışı Engeller
Gümrük vergisi dışında ticareti sınırlayan veya etkileyen teknik düzenlemeler, kotalar, izinler, standartlar ve benzeri önlemler.
Tarife Klasifikasyonu / Tarife Sınıflandırması
Eşyanın Harmonize Sistem ve ilgili gümrük tarife cetveline göre sınıflandırılması.
Tarife Kotası
Belirli miktardaki eşyanın daha düşük veya sıfır vergi oranıyla ithal edilmesine izin veren kota uygulaması.
Tarife Tavanı
Belirli miktar veya koşullar çerçevesinde uygulanabilecek azami tarife oranı.
Taşıma Belgesi
Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeyi veya taşıma işlemini belgeleyen konşimento, CMR, AWB, Sea Waybill ve benzeri belge.
Tek İdari Belge (SAD)
Özellikle Avrupa Birliği gümrük işlemlerinde kullanılan standart gümrük beyan formu.
Tek Pencere Sistemi
İthalat, ihracat ve gümrük işlemlerinde farklı kurumların ihtiyaç duyduğu izin ve belgelerin elektronik ortamda tek sistem üzerinden yönetilmesini sağlayan yapı.
Teminat
Gümrük yükümlülüklerinin yerine getirilmesini güvence altına almak amacıyla verilen güvence.
Tercihli Menşe
Bir ticaret anlaşması kapsamında daha düşük veya sıfır gümrük vergisi uygulanmasına imkân sağlayan menşe statüsü.
Tercihli Tarife
Belirli ülke veya ülke gruplarından gelen eşya için uygulanan indirimli veya sıfır gümrük vergisi oranı.
Teslim Emri (Delivery Order / Ordino)
Taşıma belgesine dayanarak eşyanın teslim edilmesini sağlayan belge veya talimat.
Ticari Fatura
Satıcı tarafından düzenlenen ve satış işleminin değerini ve şartlarını gösteren resmi ticari belge.
Transit Rejimi
Eşyanın bir gümrük idaresinden başka bir gümrük idaresine gümrük vergileri ödenmeksizin ve belirlenen kontrol altında taşınmasını sağlayan rejim.
Transit Teminatı
Transit işlemi nedeniyle doğabilecek gümrük borçlarını güvence altına almak amacıyla verilen teminat.
U
Uluslararası Taşıma Belgesi
Uluslararası taşıma işlemlerinde kullanılan CMR, Bill of Lading, Sea Waybill, Air Waybill ve benzeri belgelerin genel adı.
Ü
Üçüncü Ülke
Ticaret veya gümrük işlemi açısından ilgili iki ülkenin dışında kalan ülke.
Ürün / Eşya
Gümrük işlemlerine konu olan taşınabilir ticari mal.
V
Vergi İadesi / Gümrük Vergisi İadesi
Mevzuatta belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde daha önce tahsil edilmiş vergi veya gümrük yükümlülüklerinin iade edilmesi.
Vergilerin Askıya Alınması
Belirli eşya veya işlemler için gümrük vergilerinin belirli süre veya koşullarla uygulanmaması.
Y
Yetkili Alıcı
Transit rejimi kapsamında eşyanın varış gümrük idaresine sunulmaksızın yetkilendirilmiş tesiste teslim alınmasına izin verilen kişi veya kuruluş.
Yetkilendirilmiş Yükümlü (YYS / AEO)
Gümrük işlemlerinde güvenilirlik ve belirli kriterleri karşılayan firmalara, mevzuat kapsamında çeşitli kolaylık ve basitleştirmelerden yararlanma imkânı sağlayan statü.
Yetkili Gönderici
Transit işlemlerinin belirli şartlar altında gümrük idaresine sunulmaksızın yetkilendirilmiş kişi veya kuruluş tarafından başlatılmasını sağlayan yetki.
Z
Zirai Karantina / Bitki Sağlık Sertifikası
Bitki, bitkisel ürün ve ilgili materyallerin bitki sağlığı şartlarını karşıladığını gösteren resmi belge.
Zayi Eşya
Gümrük işlemleri sırasında kaybolan, kullanılamaz hale gelen veya mevzuat kapsamında zayi olarak değerlendirilen eşya.